🩷💜💙 Eylül hem Biseksüel+ Görünürlük Ayı hem de İntiharı Önleme Ayı’ydı. 10 Ekim ise Dünya Ruh Sağlığı Günü. Eylülü pas geçmemek için ve bugünün önemini gözeterek, Dr. Zori A. Paul’un amberinsights kullanıcı adlı Instagram hesabında paylaştığı “Bisexuality+ & Suicide Prevention” başlıklı içeriği Türkçeye kazandırmak istedim.
Bu içeriğin Bitopya’da yer almasını önemli buldum. Çünkü içeriği;
- Türkiye’de LGBTİ+’lara, LGBTİ+ hak savunucularına, HIV aktivistlerine ve trans seks işçilerine yönelik devlet baskısını ve LGBTİ+ varoluşunun kriminalleştirilmesini,
- Türkiye’deki pek çok LGBTİ+ dernek ve oluşumunun yanı sıra, LGBTİ+ varoluşuna ilişkin doğru ve bilimsel bilgiler paylaşan cinsel sağlık ve ruh sağlığı derneklerinin sosyal medya hesaplarının Türkiye’den erişime engellenmesini, hatta internet sitelerinin kapatılmasını,
- Muhalefetin bu konuda proaktif adımlar atmak üzere birleş(e)memesini ve devletin LGBTİ+ hak savunuculuğu yapan sivil toplumu da ablukaya almasını,
- Pek çok LGBTİ+ aktivist arkadaşımızın “Ailem Güvende” operasyonuyla hapishanelerde tutsak edilmesini ve zulüm görmesini,
- Toplumdaki yapısal eşitsizlikler, yoksullaşma ve kutuplaşma karşısında zorlanan pek çok genci ve arkadaşımızı; intihar sonucu kaybettiklerimizi ve yasını tuttuklarımızı
düşünerek paylaşıyorum.
İntiharı önlemek, bi+’ların ruh sağlığını şekillendiren deneyimleri anlamayı da kapsar.
Bi+’lar hem LGBTQ+ hem de heteroseksüel topluluklarda bifobi, biseksüel silinmesi, izolasyon ve reddedilme yaşayabilirler. Bu deneyimler stresin artmasına neden olabilir ve ve bazı insanların aidiyet ya da bağ kurma hissini yaşamasını zorlaştırabilir.
Uyarı işaretlerini bilmek önemli. Davranışlardaki değişiklikler, artan madde kullanımı, insanlardan kendini çekme, umutsuzluk ifadesi, ölüm veya intihardan bahsetme, sevdiklerine veda etme ya da bir intihar planı yapma; birinin zorlandığının işaretleri olabilir.
Bi+ İntiharlarını Önlemek Neden Önemli?
Bi+’lar, lezbiyen, gey ve biseksüel topluluğunun yarısından fazlasını oluşturuyor. Günümüzde Z kuşağında kendini bi+ olarak tanımlayanların oranı da diğer kuşaklara kıyasla daha yüksek. Bi+’lar; lezbiyen, gey ve heteroseksüel akranlarına kıyasla intihar sonucu ölüm riskiyle daha yüksek oranda karşı karşıya kalıyor. (Li ve ark., 2025; Mereish ve ark., 2017; Salway ve ark., 2019)1
Bifobi ve Bi+ Silinmesi Birer Ruh Sağlığı Sorunudur
Maruz kalınan ve içselleştirilen bifobi ile bi+ kimliğini gizlemek; kötü ruh sağlığı, yalnızlık ve intihar eğilimiyle ilişkilendiriliyor. Bu deneyimlerin bi+’lar arasında lezbiyen, gey ya da heteroseksüel bireylere kıyasla daha yüksek oranlarda yaşandığı rapor ediliyor. Özellikle bi+ kadınlar ve bi+ gençler sırasıyla daha da yüksek risk altında. (Li ve ark., 2025; Mereish ve ark., 2017; Salway ve ark., 2019; Taliaferro ve ark., 2018)
Olası Uyarı İşaretleri
Bir kişi aşağıdaki durumları yaşıyorsa zorlanıyor olabilir:
- Duygu durumu: Değersiz, kapana kısılmış, umutsuz, bunalmış, motivasyonsuz, yalnız hissetmek, sinirli, fevri ve/veya intihara meyilli olmak
- Normalden daha fazla alkol veya madde kullanımı
- Alışılmışın dışında davranmak
- En değerli eşyalarını başkalarına dağıtmak veya elden çıkarmak
- En sevdiği şeylere karşı ilgisini kaybetmek
- İntihar sonucu ölmüş kişilerden hayranlıkla bahsetmek
- Vasiyet veya mektup yazarak ölümüne hazırlanmak
- Olağandan daha az veya daha fazla uyumak ya da yemek yemek
- Normalden daha hasta veya yorgun hissetmek ya da vücudunda normalden daha fazla ağrıyla yaşamak
Diğer Olası Uyarı İşaretleri
- Geleceğini önemsemiyorsa
- Sürekli kendi kendine olumsuz veya yıkıcı bir şekilde konuşuyorsa
- Umutsuzluk ifade ediyorsa
- Hayatındaki önemli insanlarla vedalaşıyorsa: –> “Sen sahip olduğum en iyi arkadaşımsın. Seni özleyeceğim.”
- İntihar için belirli bir planı varsa: –> “Bunu nasıl yapacağımı düşündüm.”
- İntihar düşüncelerinden veya hislerinden bahsediyorsa: –> “Hayat çok zor. Son zamanlarda her şeyi bitirmek istiyorum.”
Ne Yapabiliriz?
(Kapsamlı bir liste değildir)2
- Bi+’lar kendi bi+ deneyimlerinden bahsettiklerinde deneyimlerini kabul edin ve kapsayıcı bir yaklaşım sergileyin.
- Bi+ topluluğunda, özellikle de başka marjinalleştirilmiş kimliklerin kesişiminde yer alan bireylerde intihar eğilimi üzerine daha fazla araştırma yapılmasını ve eğitim verilmesini destekleyin ve teşvik edin.
- Bi+’ları kapsayan ve destekleyen alanlar yaratın ve bu alanlara fon sağlayın.
Birinin intihar düşünceleri olduğunu düşünüyorsanız doğrudan sorun. Birini arayıp halini hatırını sormak, durumunu kontrol etmek ve yanında olmak intihar riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
🫂 Hal hatır sormak. Kişinin yardım istemesini beklemeyin.
💬 Doğrudan sormak. Birine intiharı düşünüp düşünmediğini sormak intihar riskini artırmaz.
🏳️🌈 Kimliklerini onaylamak. Bi+’lar kimliklerinin kabul edilmesini ve saygı görmesini hak ediyor.
👂 Yargılamadan dinlemek. Mükemmel bir yanıtınızın olması gerekmez; önemli olan orada, yanında olabilmek.
🤝 Destekle bağ kurdurmak. Güvenebilecekleri insan ve kaynaklara erişmelerine yardımcı olun.
İntiharı önlemenin yalnızca bir krize yanıt vermek olmadığını hatırlamak önemli. Bi+’ların kabul gördükleri, aidiyet ve bağ kurma hissini yaşayabildikleri, desteklendikleri topluluklar yaratmak da intiharı önlemenin bir parçasıdır.
çeviri ve editör: umut gizlen
- Referanslar
Li, S. M., Kobrinsky, V., Bi, K., & Chen, M. S. (2025). An initial exploration of mechanisms contributing to higher suicidal ideation in bisexual+ compared to lesbian/gay individuals. Psychology of Sexual Orientation and Gender Diversity.
Mereish, E. H., Katz–Wise, S. L., & Woulfe, J. (2017). Bisexual–specific minority stressors, psychological distress, and suicidality in bisexual individuals: The mediating role of loneliness. Prevention science, 18(6), 716–725.
Salway, T., Ross, L. E., Fehr, C. P., Burley, J., Asadi, S., Hawkins, B., & Tarasoff, L. A. (2019). A systematic review and meta–analysis of disparities in the prevalence of suicide ideation and attempt among bisexual populations. Archives of sexual behavior, 48(1), 89–111.
Taliaferro, L. A., Gloppen, K. M., Muehlenkamp, J. J., & Eisenberg, M. E. (2018). Depression and suicidality among bisexual youth: A nationally representative sample. Journal of LGBT youth, 15(1), 16–31. ↩︎ - Türkiye’deki LGBTİ+ destek sistemleri
SPoD LGBTİ+ Danışma Hattı
17 Mayıs Psiko-Sosyal ve Hukuki Destek Programı ↩︎
Bu yazı da ilginizi çekebilir: Bi+'ların Sağlığı Önemlidir